Hayatta bazen en çok istediğimiz şey tam da ulaşmak üzereyken, geri adım atarız.
Bir hedefe yaklaşınca “ya yapamazsam” korkusu belirir, ilişkide her şey iyi giderken “nasıl olsa bitecek” diye düşünürüz, ya da güzel bir fırsat çıktığında “şu an zamanı değil” deyip geri çekiliriz.
İşte bu davranışın adı, kendini sabotaj etmektir.
Kendini sabotaj, kişinin farkında olmadan kendi başarısını, mutluluğunu ya da huzurunu engellemesidir.
Genellikle bilinçli bir karar değildir; altında özgüven eksikliği, başarı korkusu ve kontrol ihtiyacı yatar.
⸻
🌿 Kendini Sabotaj Etmenin Belirtileri
Kendini sabotaj eden kişiler çoğu zaman bunu “mantıklı bahanelerle” gizler.
Örneğin:
• “Zaten tam hazır değilim.”
• “Bu iş bana göre değil.”
• “Biraz daha düşünmem lazım.”
Bu ifadelerin ardında çoğunlukla başarısız olma korkusu, eleştirilme endişesi ya da mükemmel olma çabası vardır.
Sık görülen örnekler:
• Erteleme alışkanlığı (procrastination)
• Aşırı öz eleştiri
• Kendini değersiz hissetme
• Başkalarının onayına bağımlılık
• Sürekli yeni başlangıçlar yapıp devam edememek
Bu davranış kalıpları, kişiyi kısır bir döngüye sokar: ne kadar çabalarsa çabalasın, içten içe hep “yetersiz” hisseder.
⸻
💭 Neden Kendimizi Sabote Ederiz?
Kendini sabotajın kökeninde genellikle çocuklukta öğrenilen inançlar ve olumsuz yaşam deneyimleri bulunur.
Küçük yaşlarda “başaramazsın”, “dikkatli ol”, “fazla sevinme sonra üzülürsün” gibi mesajlar alan bireyler, yetişkinlikte başarı ve mutluluğu tehlike gibi algılayabilir.
Bir diğer neden de kontrol ihtiyacıdır.
Başarısızlığı kendi eliyle yaratmak, beklenmedik bir hayal kırıklığı yaşamaktan “daha güvenli” gelir.
Zihin böylece acıyı öngörerek kontrol altında tuttuğunu sanır.
Ancak bu kontrol, aslında kişinin kendi potansiyelini sınırladığı bir savunma biçimidir.
⸻
🧠 Terapi Süreci ve Farkındalık
Kendini sabotaj döngüsünden çıkmanın ilk adımı, bu davranışların farkına varmaktır.
Terapi süreci, kişinin düşünce ve davranış kalıplarını keşfetmesine yardımcı olur.
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), bu konuda en etkili yöntemlerden biridir.
Terapide kişi;
• “Yetersizim”, “hatalı davranırsam değerimi kaybederim” gibi inançlarını fark eder,
• Bu düşünceleri yeniden yapılandırır,
• Gerçek başarı ve doyumun mükemmel olmakla değil, kendini kabul etmekle mümkün olduğunu öğrenir.
Terapi aynı zamanda öz şefkat geliştirme, başarısızlığa bakışı dönüştürme ve içsel motivasyonu güçlendirme alanlarında da derinlemesine çalışır.
Gaziantep’te kliniğimizde psikolog desteğiyle yürütülen farkındalık temelli terapi süreçlerinde, birçok kişi bu döngüyü fark ettikten sonra hayatında büyük dönüşümler yaşamaktadır.
⸻
🌸 Kendini Sabotaj Döngüsünü Kırmak İçin Öneriler
1. Kendine dürüst ol. Bahanelerini değil, duygularını fark et.
2. Mükemmellik yerine ilerlemeye odaklan. Küçük adımlar da değerdir.
3. Başarısızlıktan korkma. Her deneyim öğrenme fırsatıdır.
4. Kendinle dost ol. Öz şefkat, değişimin başlangıcıdır.
5. Destek al. Profesyonel bir terapist, kör noktalarını görmene yardımcı olur.
Unutma, kendini sabote etmek aslında “korktuğun şeye hazırlanma” biçimidir.
Ama artık kendini cezalandırmak yerine, kendine güvenmeyi seçebilirsin.
